മനുഷ്യന്റെ പരിശുദ്ധമായ ജന്മസിദ്ധ പ്രകൃതത്തെയാണ് അൽ-ഫിത്റ (الفطرة) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിക മനഃശാസ്ത്രത്തിലും ന്യൂറോ സയൻസിലും ഇതിനെ ‘ആത്മീയ ബുദ്ധി’ (Spiritual Intellect) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം. ബാഹ്യമായ അറിവുകൾ നേടുന്നതിന് മുൻപേ സത്യത്തിലേക്ക് മനുഷ്യനെ നയിക്കാൻ ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഒരു വഴികാട്ടിയാണിത്. നമ്മുടെ ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ ശീലങ്ങൾ ഈ ആത്മീയ പ്രകൃതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നത് മാനസികവും ആത്മീയവുമായ വ്യക്തത നിലനിർത്താൻ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
രണ്ട് ബുദ്ധി കേന്ദ്രങ്ങൾ
പരസ്പര പൂരകങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ചിന്താ കേന്ദ്രങ്ങൾ മനുഷ്യനിലുണ്ട്:
- ശാരീരിക ബുദ്ധി (العقل – അൽ-അഖ്ല്): ഇത് നമ്മുടെ ഭൗതിക മസ്തിഷ്കമാണ്. ഒന്നുമെഴുതാത്ത ഒരു നോട്ട്ബുക്ക് പോലെയാണ് ഇത് ജനിക്കുമ്പോൾ ഉള്ളത്. ഖുർആൻ പറയുന്നു: وَاللَّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا > “നിങ്ങളുടെ മാതാക്കളുടെ ഉദരങ്ങളിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ യാതൊന്നും അറിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ അല്ലാഹു നിങ്ങളെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു.” (സൂറഃ അൻ-നഹ്ൽ, 16:78)
- ലജ്ജ: കുറ്റവാളിയായ ഒരാൾ കോടതിയിൽ മുഖം മറയ്ക്കുന്നത് നാം കാണാറുണ്ട്. ഒരു മതപഠനവും ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലും, ലജ്ജ എന്ന വികാരം ഉണർത്തുന്നത് ഫിത്റയാണ്.
- സേവനത്തിലെ സന്തോഷം: ഒരു അനാഥനെ സഹായിക്കുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന മനസ്സിന്റെ സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും ആത്മാവിനുള്ള പോഷകമാണ്. ശരീരം ആഹാരത്തിലൂടെ എന്നപോലെ ആത്മാവ് നന്മകളിലൂടെയാണ് പുഷ്ടിപ്പെടുന്നത്.
- ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യം: ജീവിതം വെറുമൊരു ശാരീരിക യാദൃശ്ചികതയല്ല, മറിച്ച് ഒരു വലിയ ദൗത്യമാണെന്ന തോന്നൽ.
- ഉന്നത ശക്തി: ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനാണെന്ന ബോധം.
- ഏകദൈവ വിശ്വാസം (തൗഹീദ്): ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉറവിടം ഒന്നായിരിക്കണം എന്ന തിരിച്ചറിവ്.
- ദൈവിക ഗുണങ്ങൾ: ദൈവം കാരുണ്യവാനും സർവ്വജ്ഞനും നന്മയുള്ളവനുമാണെന്ന വിശ്വാസം.
- ആരാധനയോടുള്ള അഭിനിവേശം: പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ സ്രഷ്ടാവുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള ആത്മാവിന്റെ ദാഹം. ഖുർആൻ പറയുന്നു: لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا > “ഓരോ സമുദായത്തിനും നാം ആരാധനാക്രമങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചു നൽകിയിട്ടുണ്ട്.” (സൂറഃ അൽ-ഹജ്ജ്, 22:34)